Jan Verheyen

 Uit De Streekkrant van 6 maart 2014

Jan Verheyen

“Jaws was een life shattering experience.”

 

KNOKKE-HEIST/RUDDERVOORDE –Lights, Camera, Action. Op de voorstelling van Jan Verheyen loodst de regisseur loodst je in 100 minuten filmfragmenten doorheen de geschiedenis van de cinema .Na afloop wenst hij zijn generaties overschrijdend publiek de verwondering toe te blijven kijken naar iets wat hij benoemt als de meest complete kunstvorm aller tijden, de film.

 

Zijn verwondering heeft Jan Verheyen alvast niet van thuis uit meegekregen, vertelt de praatgrage regisseur ons in de greenroom van Scharpoord. “Ik ben een appel die ver van de boom gevallen is. In mijn vroegste herinnering zit ikzelf als een jongentje van een jaar of acht in plaats van buiten te spelen, op zaterdagnamiddag liefst van alles binnen naar oude zwart-wit films op tv te kijken. Ik denk dat daar het zaadje is geplant.” Jan Verheyen maakte toen al op zeer jonge leeftijd voor elke film een fiche waarop hij bij hield wat hij van de film vond. Door de jaren heen is zijn passie voor film alleen maar geëscaleerd. “Ik heb het ongelooflijke geluk gehad dat ik puber was in de jaren ’70, een wonderlijk decennium voor de film, een periode waarin in de cinema alles kon, van de grote intelligente Amerikaanse publieksfilms genre Godfather en French Connection tot de goorste exploitation-pulp uit Italië, zoals gore zombiefilms en sadiconazista’s. Samen met een jongen die ook filmzot was, waren we op woensdagnamiddag uren in de weer met het uitstippelen van ons bioscoopprogramma voor de komende zaterdag. We planden het zo dat we tot drie, hopelijk vier films op een namiddag konden zien en nog op tijd de trein vanuit Brussel terug naar Temse konden halen. Er zijn jaren geweest dat ik tot 400 films zag. In de bioscoop ! ”

Jan Verheyen stamt, net zoals Erik Van Looy uit de Jaws generatie. “Als je de mensen naar hun favoriete film vraagt, is dat er meestal een uit hun tienerjaren, Pulp Fiction , Saturday Night Fever of Dirty Dancing – dat zijn films die een generatie hebben gedefinieerd. Jaws was voor mij a life shattering experience, een film die ik probeer elk jaar minstens één keer terug te zien. Jaws is, alleen al qua spanningsopbouw, een quasi-perfecte film. De film is een filmles op zich en maakt deel uit van mijn filmschool die geheel bestond uit het bekijken van films.” Een filmopleiding heeft Jan Verheyen nooit gevolgd. “Ik heb de filmtaal geabsorbeerd zoals je een taal leert door ze te spreken. Niemand heeft mij ooit een diploma gevraagd maar ook ik, op de set, vraag nooit naar iemand zijn diploma’s. Ik sta zeer sceptisch tegenover filmscholen. Er wordt in de opleidingen bijvoorbeeld zeer weinig aandacht gegeven aan de eigen Vlaamse filmgeschiedenis. Filmstudenten van vandaag weten niet eens meer wie onze ‘pioniers’ zijn, wie Robbe De Hert of Harry Kümel zijn. Ze zitten tot aan hun schouders in de reet van jaren ‘60 en ‘70 iconen zoals Antonioni. De opleidingen zijn me té academisch. Een aantal scholen zijn zweverig arty-farty en slagen er in mensen te laten afstuderen die letterlijk niet weten wat een distributeur is, hoe het vak – want het is een kunstvorm, maar ook een vak – in de praktijk in elkaar zit. Ze sturen ze als hulpeloze lammetjes het slagveld op. Nu, talent komt wel boven drijven maar het gebeurt jammer genoeg ook dat talenten gedesillusioneerd afhaken na een zoveelste analyse van de nieuwste worp van pakweg Lars Von Trier. Als jonge mens heb je heel veel zelfzekerheid en moed nodig om tegen die doctrine in te gaan.”

Jan Verheyen werd vorig jaar 50. “Dat was geen klap maar ik werd me wel bewust van de ironie dat ik nu de leeftijd heb van de generatie tegen wie ik me indertijd afzette, wat uiteraard betekent dat de 18-jarige van nu mij een oude zak vindt die zo snel mogelijk van de klif moet worden afgeduwd om plaats te maken voor hèm. Dat doet wel zeer want ik vind mezelf mentaal nog altijd even jong en gedreven als die 18-jarige.” Toen Jan Verheyen echt rond de 18 jaar was, ergens in de jaren ’80, was het zijn toekomstplan, hoe naïef ook, ‘iets’ te doen met film. “Aan regisseren dacht ik toen niet eens. Ik weet niet of ik er zelf wel in geloofde want als er toen drie Vlaamse films op een jaar verschenen, hadden we een goed jaar gehad. Wij, een paar jonge snotneuzen en ik , zijn via een omweg in het filmvak terecht gekomen. Ons eerste wapenfeit was hier in Knokke-Heist. In 1982 organiseerden we het eerste Filmfestival van Knokke-Heist in het Casino en in de zalen van het Cultuurcentrum Scharpoord. Dat leidde tot de oprichting van een filmdistributiebedrijf. Gedreven als we waren, hebben we het opgebouwd tot het grootste filmdistributiebedrijf van België. Dat gaf ons de middelen om te investeren in film, eerst als distributeur, dan als producent en uiteindelijk ben ik in ’91 Boys zelf gaan regisseren.” Anno 2014 gaat het heel goed met de Vlaamse film. In de top 20 van de Vlaamse film staan drie films die de voorbije zes maanden pas zijn uitgekomen, Marina, De Kampioenen en Het Vonnis van Jan Verheyen zelf. “Ik ben blij dat ik die succesjaren kan meemaken. Niet dat ik van plan ben te stoppen maar ik heb de pioniersjaren meegemaakt en toen was het allemaal niet zo evident. In de pers en bij de smaakpolitie was het toen bon ton om neer te kijken op de Vlaamse film. Nochtans is de Vlaamse film altijd populair geweest. Er is wel altijd een vrij solide publieksbasis geweest en er staan nog altijd twee films van voor 1980 in top 10, De Witte van Zichem en Mira. De Vlaamse film is in een stroomversnelling gekomen vanaf late jaren ’80. De komedies met Gaston en Leo, Urbanus, Jacques Vermeiren, Chris Van den Durpel zijn allemaal films die vandaag nog in de top 20 staan. Die films hebben het vertrouwen van de bioscopen in de Vlaamse film een duw gegeven. Daarna zijn er de films geweest die én een kassucces waren én bijdroegen tot de perceptie van de Vlaamse film. Daens was een absolute mijlpaal en De Zaak Alzheimer. Dat was de eerste film die niet was geïnspireerd door de Europese auteurscinema of door het eigen literair verleden. De Zaak Alzheimer was een echte op Amerikaanse leest geschoeid genrefilm die ons deed beseffen dat ook wij zoiets konden maken. Die film heeft andere creatieve paden durven bewandelen.”

Op 2 maart 2014 worden in LA de Oscars uitgereikt. Misschien valt Vlaanderen daar wel in de prijzen? “De Oscars zijn het wereldkampioenschap van de film en ik meen het als ik zeg dat de Amerikaanse cinema de enige cinema is die écht internationaal is. En al kan The Broken Circle Breakdown het theoretisch misschien niet halen van de Italiaanse genomineerde, en al heeft de Deense film net iets betere kaarten, we kunnen het natuurlijk wel nog halen. Er zijn elk jaar verrassingen. Felix van Groeningen en Veerle Baetens hebben trouwens al gewonnen , net zoals vorig Michaël Roskam en Matthias Schoenaerts met hun nominatie voor Rundskop gewonnen hebben. Een nominatie volstaat al om heel even flavour of the month te worden. En als je hem wint, wordt je de flavour of six months. In beide gevallen is het een kwestie om van dat zeer tijdelijk momentum slim gebruik te maken.”

***

 

Ruddervoorde…

 

Ik ben opgegroeid in Temse, ben toen ik ergens vooraan in de 20 was naar Antwerpen gaan wonen en ben daar zeer lang gebleven. Mijn vrouw Lien Willaert is van Koekelare en toen onze dochter Anna werd geboren, ondertussen acht jaar geleden, hadden wij allebei tegelijkertijd hetzelfde gevoel. Vooral ik kreeg in de stad last van kleine groter wordende irritaties, het verkeer en het hardnekkig sluikstorten op de hoek van mijn straat waar ik door geobsedeerd geraakte, in zoverre dat ik uiteindelijk iedereen van de cel sluikstorten bij de voornaam kende… Zowel Lien als ik zijn kinderen van den buiten en toen Anna werd geboren hebben we beslist – hoe naïef het ook mag klinken – te proberen Anna de jeugd te geven die wij gehad hebben en waar we zo fijne herinneringen aan hebben. Lien is toen op zoek gegaan en we hebben samen in Ruddervoorde iets gevonden wat dicht ons droomhuis benadert. We hebben er nog geen seconde spijt van gehad. Dat huis is onze cocon geworden en Baliebrugge, ons gehucht in Ruddervoorde, is echt nog een dorp zoals het wordt bezongen door Wim Sonneveld, met een schooltje, een apotheek, een dokter, een bakker en een beenhouwer. Het is een clos-knit comunnity waar je je buren kent en je van op je fiets dag wuif naar iedereen. Ik weet dat het niet representatief is voor de tijden waarin we leven en dat dit een stuk Vlaanderen is dat binnen afzienbare tijd niet meer zal zijn maar dat kan me niet schelen. En Anna vindt het fantastisch. Ze gaat naar school in De Klimop in Oostkamp, een freinetschool in een kasteeltje waar ze zo graag gaat dat ze de zaterdag wel fijn vindt maar ook jammer, omdat ze dan niet naar de Klimop mag. Dat maakt mij ouder blij.” Ten huize Jan Verheyen wordt er lekker gekookt. “Mijn vrouw Lien regisseerde kookprogramma’s voor Vitaya, toen ze werd gevraagd deze ook te presenteren. Sindsdien zit ze in de culinaire sector. Haar vijfde boek staat al weken in de top tien. Anna en ik zijn diegene op wie met graagte geëxperimenteerd wordt.” Nog dit. Hoe graag en hoe begaan Jan Verheye met Ruddervoorde ook is, in de gemeente, provinciale of federale jan verheyen  ©NyklyN eyeworks  (2)politiek gaan we hem niet zien verschijnen. “Politieke ambities heb ik nooit gehad maar ik heb wel een mening. Dat is al lastig genoeg. Ik heb een paar jaar geleden wel geworsteld met het idee politiek omdat ik het te gemakkelijk vond om langs de zijlijn te staan roepen. Maar dan heb ik mij samen met mijn vrouw gebogen over vraag die we ons altijd stellen als we een beslissing nemen: gaan we daar gelukkiger van worden. Het antwoord was dermate duidelijk dat de discussie afgesloten werd. Ik ben als regisseur gewoon dat als ik een beslissing neem, deze wordt uitgevoerd. In de bij politiek werkt dat net iets anders. Ik ben slecht in geduld en compromissen. Ik ga ervan uit dat de politiek een stiel is die niet de mijne is.”

***

Jan Verheyen …

Filmregisseur Jan Verheyen bekend van onder meer Boys, Teamspirit en Het Vonnis om maar enkele van zijn films te noemen, heeft een vrij volle agenda 2014. Als hij geen afleveringen van Vermist te regisseren heeft, of niet aan het werken is aan de opstart van een nieuwe fictiereeks voor Eyeworks en VTM, toert hij de culturele centra rond met ‘Lights, Camera, Action’, zijn zaalshow waarmee hij in 100 minuten door de filmgeschiedenis in woord en beeld surft. Op zaterdagmorgen is hij met ‘En nu serieus’ te horen op te horen op Radio 2. Vanaf 14 maart daalt hij opnieuw neder in de catacomben van de Vlaamse bioscoopzalen met de Nacht van de Wansmaak. “Ik ben een gulzige mens, “zegt hij. “Ik wil niet kiezen. Vandaar dat ik licht neurotisch ben wat betreft agendabeheer. Ik ben iemand die heel erg plant, ook productioneel. Zweverig op een berg staan wachten tot goddelijke inspiratie me overvalt, is voor mij ongelooflijk quatsch. Ik ben iemand die vind dat je op een set met een groep van 50 mensen pas creatief aan het werk kan gaan als je logistiek in orde is.” www.nachtvandewansmaak.be.

 

 

jan verheyen en Lotte Heijtenis  ©NyklyN eyeworks  (1)

 

tekst: Christel Bedert

foto’s : ©NyklyN eyeworks

Advertenties

One thought on “Jan Verheyen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s